De Nederlandse belastingdienst (Tax Authority) heeft een speciale gave: ze beloven eerlijkere regels, maar creëren tegelijkertijd een doolhof van complexiteit die zelfs de meest gedreven FIRE-aanhangers (Financial Independence, Retire Early) doet twijfelen. De komende box 3-hervorming belooft vermogensbelasting op werkelijk rendement, maar ondertussen duikt de Spaar BV op als alternatief dat misschien wel te mooi is om waar te zijn. Is Nederland nog wel leefbaar voor wie financiële onafhankelijkheid nastreeft?
De Box 3 Chaos: Van Fictief Naar Werkelijk Rendement
Het huidige box 3-stelsel kent een fictief rendement van 6% op beleggingen, met een belastingtarief van 36%. Dat klinkt simpel, maar de praktijk is weerbarstig. De nieuwe plannen voor 2026 en 2028 voegen alleen maar olie toe op het vuur.
Box 3 (2026): De Overbruggingspuzzel
In 2026 blijft het forfaitaire rendement voor overige bezittingen vastgesteld op 6,00%, terwijl banktegoeden een indicatief rendement van 1,28% krijgen en schulden een negatief rendement van -2,70%. Het heffingsvrije vermogen bedraagt €59.357 per persoon (€118.714 voor fiscale partners). De tegenbewijsregeling blijft bestaan, wat betekent dat je kunt kiezen voor belasting op werkelijk rendement als dat voordeliger uitpakt.
De politieke onzekerheid is echter enorm. De coalitiepartijen D66, VVD en CDA willen het nieuwe stelsel alweer op de schop gooien en pleiten voor een vermogenswinstbelasting alleen bij verkoop, zoals in veel andere landen het geval is. Dit maakt lange-termijnplanning zo goed als onmogelijk.
Box 3 (2028): De Werkelijke Rendement Val
Vanaf 2028 zou het systeem volledig op werkelijk rendement moeten draaien, met een heffingsvrije winst van €1.800 en belastingtarief van 36%. In verliesjaren kun je gebruik maken van een verliesrekening. Dat klinkt eerlijker, maar de sequence of returns risk (risico van slechte rendementen in de vroege jaren) kan desastreus zijn voor net gepensioneerden.
De Spaar BV: Een Fiscale Vluchtroute?
De Spaar BV (Besloten Vennootschap) wordt gepresenteerd als reddingsboei. Je stopt je vermogen in een eigen BV, betaalt 19% vennootschapsbelasting (corporate tax) op winst, en 24,5% dividendbelasting bij uitkeren. Met jaarlijkse kosten van €600 en notariskosten van €750 per keer dat je belastingvrij eigen vermogen onttrekt (afstempelen), klinkt dit als een dure grap. Toch zijn de simulaties verrassend.
Safe Withdrawal Rates: De Schokkende Waarheid
De Safe Withdrawal Rate (SWR) is het percentage van je portfolio dat je jaarlijks kunt onttrekken zonder uitgeput te raken. De simulaties met Early Retirement Calc laten zien dat de verschillen kleiner zijn dan verwacht:
Voor een 30-jarige periode met 80/20 allocatie (aandelen/obligaties):
– Geen belasting: 3,91%
– Box 3 (2026): 3,34%
– Box 3 (2028): 3,04%
– Box 2 (BV): 3,36%
– Duitsland: 3,41%
De Spaar BV presteert bijna even goed als het huidige box 3-systeem! Dit komt door het afstempelen, de mogelijkheid om eerst je eigen ingebrachte vermogen belastingvrij terug te nemen. Dit fungeert als een vangnet in slechte jaren, vergelijkbaar met de verliesrekening in box 3.
FIRE Scenario’s: De Praktijk Getest
De echte impact wordt zichtbaar in de drie scenario’s van meneer X, die €1.000 per maand inlegt en €2.000 per maand nodig heeft.
Scenario 1: De Starter (25 jaar, €10.000 startkapitaal)
| Belastingstelsel | Gemiddelde FIRE-leeftijd | Eindbedrag (mediaan) |
|---|---|---|
| Geen belasting | 45,1 jaar | €3,7 miljoen |
| Box 3 (2026) | 48,1 jaar | €2,5 miljoen |
| Box 3 (2028) | 51,8 jaar | €870k |
| Box 2 (BV) | 48,8 jaar | €4,6 miljoen |
| Duitsland | 46,4 jaar | €4,0 miljoen |
De Spaar BV levert een 84% hoger eindbedrag op dan box 3 (2026) en zelfs 428% meer dan box 3 (2028). De FIRE-leeftijd is wel 3,7 jaar later dan zonder belasting, maar dat verschil is acceptabel gezien de enorme vermogensgroei.
Scenario 2: De Boring Middle (35 jaar, €170.000 startkapitaal)
Hier worden de verschillen kleiner, maar de Spaar BV blijft domineren met een mediaan eindbedrag van €2,5 miljoen versus €1,6 miljoen bij box 3 (2026). De FIRE-leeftijd verschilt maar 1,9 jaar.
Scenario 3: Bijna FIRE (45 jaar, €500.000 startkapitaal)
Voor wie al bijna klaar is, maakt de keuze minder uit. De FIRE-leeftijd verschilt maximaal 1,6 jaar, maar de Spaar BV levert nog steeds 55% meer vermogen op bij de AOW-leeftijd.
De Risico’s Die Niemand Bespreekt
De Spaar BV is geen wondermiddel. De exit tax bij emigratie bedraagt 26,9%, een gigantische klap als je besluit Nederland te verlaten. Box 3 kent geen exit tax, want je betaalt elk jaar al belasting. Dit maakt de Spaar BV tot een commitment aan Nederland.
Daarnaast is er het politieke risico. Als half Nederland een Spaar BV opricht, zal de overheid niet stilzitten. De tarieven in box 2 (inkomsten uit aanmerkelijk belang) wisselen om de paar jaar, en de lobby voor verhoging groeit. De agio-storting (storting boven nominale waarde) en belastingvrije onttrekking zouden in de toekomst belast kunnen worden, vergelijkbaar met hoe woningen in een BV nu 10% overdrachtsbelasting kosten.
De Politieke Onzekerheid: De Grote X-Factor
De grootste onzekerheid is de politiek. De coalitie wil het box 3-stelsel alweer op de schop gooien en pleiten voor een realisatieheffing (belasting bij verkoop) in plaats van jaarlijkse heffing. Dit klinkt aantrekkelijk, maar creëert nieuwe problemen:
- Lock-in effect: Mensen houden vast aan slechte investeringen om belasting te vermijden
- Liquiditeitsproblemen: Je moet belasting betalen zonder cashflow uit de verkoop
- Complexe administratie: Waardering van onroerend goed en illiquide aandelen wordt een nachtmerrie
Voor FIRE-planners is dit een drama. Je kunt niet meer plannen als de regels elk kabinet wijzigen. De strijd tussen box 3 en box 2 is daarom niet alleen een fiscale, maar ook een politieke.
Praktische Aanbevelingen: Wat Nu?
1. Wacht Nog Even Af
De simulaties laten zien dat het huidige box 3-systeem met tegenbewijsregeling helemaal zo slecht nog niet is. Pas als de 2028-plannen definitief zijn, is het tijd om actie te ondernemen. De politieke onzekerheid is te groot voor rigoureuze stappen.
2. Overweeg een Spaar BV Boven €60.000
Zodra je boven het heffingsvrije vermogen van €59.357 uitkomt, wordt een Spaar BV interessant. Vooral voor wie:
– Lange termijn denkt (30+ jaar)
– Flexibel kan omgaan met onttrekkingen
– Niet van plan is te emigreren
– Comfortabel is met extra administratie
3. Optimaliseer Je Partnerverdeling
Het gezamenlijke heffingsvrije vermogen van €118.714 voor fiscale partners biedt ruimte voor slimme verdeling. Dit is vaak de eerste en goedkoopste optimalisatiestap.
4. Weeg Emigratie Zorgvuldig
Duitsland presteert in de simulaties verrassend goed, maar alleen als je ongerealiseerde winsten reset voordat je emigreert. Zonder deze reset betaal je 75% winstbelasting, wat de SWR significant verlaagt. Met reset kun je de eerste jaren bijna belastingvrij leven.
5. Creëer Je Eigen Vangnet
De kracht van box 3 zit in de verliesrekening en tegenbewijsregeling. De kracht van box 2 zit in afstempelen. Door flexibel te onttrekken (minder in slechte jaren) creëer je in box 2 je eigen vangnet, wat de sequence of returns risk sterk verlaagt.
Conclusie: De Tegenintuïtieve Waarheid
De Nederlandse belastingdienst heeft een systeem gecreëerd dat op het eerste gezicht FIRE-planners lijkt te straffen, maar in de praktijk meevalt. De SWR-daling van 3,91% naar 3,36% voor box 3 (2026) is pijnlijk, maar niet fataal. De echte killer is box 3 (2028) met een SWR van 3,04%, een daling van 22% ten opzichte van geen belasting.
De Spaar BV is geen wondermiddel, maar wel een serieuze optie voor wie:
– Boven de drempel van €60.000 zit
– Lange termijn in Nederland blijft
– Bereid is flexibel te onttrekken
– De politieke risico’s accepteert
De grootste uitdaging is niet de belasting zelf, maar de onvoorspelbaarheid. De coalitie wil het systeem alweer wijzigen, wat langetermijnplanning onmogelijk maakt. Mijn advies: wacht af, optimaliseer wat je kunt, en bereid je voor op alle scenario’s.
De Nederlandse overheid heeft de FIRE-community niet vergeten, ze hebben ons alleen een doolhof gegeven zonder duidelijke uitgang. Maar wie de kaart leert lezen, vindt er nog steeds een weg naar financiële onafhankelijkheid.
Disclaimer: Deze analyse is gebaseerd op huidige wetgeving en simulaties. Raadpleeg altijd een fiscaal adviseur voor persoonlijke situaties. De politieke onzekerheid maakt elke voorspelling onzeker. De cijfers in dit artikel zijn afkomstig uit de deep dive analyse en Early Retirement Calc.
